سنڌ
ڪلانڪر ڍنڍ تي سنڌ جي ثقافت کاتي جون ترقياتي سرگرميون ڪيئن بند ٿيون؟
ٿر ۾ واقع ڪلانڪر ڍنڍ، جيڪا پنهنجي قدرتي حسن سڃاتي ويندي هئي، اڄ سياحتي سهولتن جي کوٽ ۽ سرڪاري بي ڌيانيءَ سبب نظرانداز ٿيل ماڳ بڻيل آهي.
ڪلانڪر ڍنڍ: قدرتي حسن سان مالامال ماڳ سرڪاري بي ڌيانيءَ جو شڪار
سنڌ جي ٿر واري علائقي ۾ واقع ڪلانڪر ڍنڍ، جيڪا پنهنجي قدرتي حسن، مڇيءَ جي پيداوار ۽ پکين جي موجودگيءَ سبب سڃاتي ويندي هئي، اڄ سياحتي سهولتن جي کوٽ ۽ سرڪاري بي ڌيانيءَ سبب نظرانداز ٿيل ماڳ بڻجي وئي آهي. نصير ميمڻ پنهنجي سوشل ميڊيا پوسٽ ذريعي هن ڍنڍ جي موجودہ صورتحال ۽ سياحتي سهولتن جي کوٽ ڏانھن ڌيان ڇڪايو آهي. ڍنڍ جي ڪناري تي ثقافت کاتي پاران تعمير ڪرايل گيسٽ هائوس بند پيل آهي، جڏهن تہ سياحن لاءِ بنيادي سهولتون بہ موجود ناهن. مقامي ماڻهن جو چوڻ آهي تہ جيڪڏهن هن ماڳ جي سار سنڀال ڪئي وڃي ۽ سياحتي سرگرميون ٻيهر شروع ڪيون وڃن تہ علائقي ۾ روزگار جا موقعا پيدا ٿي سگھن ٿا.
پسمنظر ۾ واريءَ جي دڙن سان گڏ ڪلانڪر ڍنڍ جو هڪ خوبصورت منظر۔
ڪلانڪر ڍنڍ ڪٿي آهي؟
ڪلانڪر ڍنڍ عمرڪوٽ ضلعي جي ڍورو نارو شهر کان لڳ ڀڳ اٺ ڪلوميٽر اڳتي، حاجي خميسو راڄڙ ڳوٺ جي ڀرسان واقع آهي. عمرڪوٽ شهر کان ڍورو نارو تائين لڳ ڀڳ 30 ڪلوميٽر فاصلو آهي. هي قدرتي ڍنڍ سانگھڙ ۽ عمرڪوٽ ضلعن ۾ پکڙيل آهي ۽ اڇڙي ٿر جي اهم آبي ماڳن مان هڪ آهي.
ڍنڍ جو واسطو ڀرپاسي جي ٻين ڍنڍن ۽ پاڻيءَ جي وهڪرن سان پڻ رهيو آهي. ان کي برساتن ۽ نارا واه سان لاڳاپيل وهڪرن مان پاڻي ملندو رهيو آهي. ماضيءَ ۾ هي علائقو مڇيءَ جي شڪار، مال جي چرڻ ۽ مقامي ماڻهن جي گذر سفر جو اهم ذريعو هو.
ثقافت کاتي جو گيسٽ هائوس بند ڇو پيل آهي؟
ڪجھ سال اڳ سنڌ جي ثقافت کاتي، سيد سردار شاه جي وزارت هيٺ ڪلانڪر ڍنڍ جي ڪناري تي سياحن جي سهولت لاءِ هڪ خوبصورت گيسٽ هائوس تعمير ڪرايو هو. ان منصوبي مان اميد هئي تہ ڍنڍ تي گھمڻ لاءِ ايندڙ ماڻهن کي رهائش ۽ ٻيون سهولتون ملنديون، جنهن سان مقامي سطح تي سياحت کي هٿي ملندي.
مقامي ماڻهن موجب، ان وقت ثقافت کاتو هن ماڳ جي ترقيءَ ۾ دلچسپي وٺي رهيو هو ۽ سياحن جي اچ وڃ بہ وڌڻ لڳي هئي. پر کاتي جي قيادت تبديل ٿيڻ کان پوءِ گيسٽ هائوس بند ٿي ويو. مقامي رهواسين جو چوڻ آهي تہ ان کان پوءِ نہ ان عمارت کي باقاعدہ استعمال ۾ آندو ويو ۽ نہ ئي سياحن لاءِ سهولتن کي بهتر بڻائڻ جي ڪا سرگرمي نظر آئي.
نصير ميمڻ موجب اهڙي صورتحال ۾ ثقافت ۽ سياحت کاتي کان اهو سوال پيدا ٿئي ٿو تہ اڳ ۾ تعمير ڪرايل سهولتن کي فعال ڪرڻ ۽ هن ماڳ جي ترقيءَ لاءِ ڪهڙا قدم کنيا پيا وڃن. بهرحال، موجود معلومات مان گيسٽ هائوس جي بند ٿيڻ جو سرڪاري سبب يا ان بابت ڪنهن تازي فيصلي جي تصديق نٿي سگھي.
ثقافت کاتي طرفان تعمير ڪرايل گيسٽ هائوس کي تالو لڳل
سياح اچڻ بند ٿيا تہ مقامي ماڻهن جو روزگار بہ متاثر ٿيو
ڪلانڪر ڍنڍ سان لاڳاپيل مقامي ماڻهن جو چوڻ آهي تہ جڏهن ثقافت کاتو هن ماڳ جي سرگرمين ۾ دلچسپي وٺندو هو، تڏهن هتي مقامي سياح اچڻ لڳا هئا. سياحن جي آمد سان ڊرائيورن، مھاڻن ۽ ٻين مقامي ماڻهن کي آمدني حاصل ٿيندي هئي.
هڪ مقامي ڊرائيور موجب، ان وقت علائقي ۾ سياحن جي اچڻ سبب سندن گذر سفر بهتر ٿيو هو، پر هاڻي صورتحال بدلجي وئي آهي. سندس چوڻ آهي تہ کاتي جي دلچسپي ختم ٿيڻ کان پوءِ ڍنڍ تي ويرانگي ڇانئجي وئي آهي ۽ سياحن جي اچ وڃ بہ گھٽجي وئي آهي.
هن صورتحال جو اثر انهن مھاڻن تي بہ پوي ٿو، جيڪي پنهنجي روزي لاءِ ڍنڍ تي ڀاڙين ٿا. سياحن لاءِ کاڌي پيتي جون کي باقاعدہ سهولتون موجود ناهن. ڪجھ مقامي مھاڻن جون جھڳيون آهن، جتي اڳ سياحن لاءِ تازي مڇي تيار ڪئي ويندي هئي. پر مستقل سياحتي سرگرمين ۽ بنيادي سهولتن جي کوٽ سبب هن ڪم مان باقاعدہ آمدني حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي پوي ٿو.
مھاڻو مير محمد مڇيءَ جي ڄار مان ڪنڊا ڪڍندي۔
ٽوائليٽ جي سهولت ناهي، ثقافت کاتي جي ٻيڙي بہ خراب
ڪلانڪر ڍنڍ تي گھمڻ لاءِ ايندڙ ماڻهن کي ڪيترين ئي بنيادي سهولتن جي کوٽ کي منھن ڏيڻو پوي ٿو. مقامي ماڻهن موجب، سياحن لاءِ ٽوائليٽ جي ڪا سهولت موجود ناهي. رهائش لاءِ ٺهيل گيسٽ هائوس بند آهي ۽ ثقافت کاتي جي هڪ وڏي ٻيڙي بہ ڪافي عرصي کان خراب پيل آهي.
اهڙي صورتحال ۾ ڍنڍ جي قدرتي خوبصورتي ڏسڻ لاءِ ايندڙ ماڻهن کي گھربل سهولتون نٿيون ملن. جيڪڏهن گيسٽ هائوس کي ٻيهر کوليو وڃي، ٽوائليٽ ۽ صفائيءَ جو بندوبست ڪيو وڃي ۽ ٻيڙيءَ جي مرمت ڪرائي وڃي تہ سياحن لاءِ هي ماڳ وڌيڪ مناسب بڻجي سگھي ٿو.
ان لاءِ رڳو عمارت کي کولڻ ڪافي نہ هوندو، پر ان جي سار سنڀال، عملي جي مقرري، صفائي ۽ سياحن جي حفاظت جو بہ بندوبست ڪرڻو پوندو.
ثقافت کاتي طرفان بي يارو مددگار ڇڏيل ٻيڙي۔
ڪلانڪر ڍنڍ جي قدرتي اهميت بہ نظرانداز نٿي ڪري سگھجي
ڪلانڪر ڍنڍ جي اهميت رڳو سياحت تائين محدود ناهي. هي اڇڙي ٿر جي انهن آبي ماڳن مان آهي، جن تي مڇين، مقامي پکين، لڏپلاڻ ڪندڙ آبي پکين ۽ ڀرپاسي جي ماڻهن جي زندگيءَ جو دارومدار رهيو آهي.
ماضيءَ ۾ ڍنڍ تي مڇيءَ جو شڪار مقامي مھاڻن جي آمدنيءَ جو اهم ذريعو هو. پر اڳ شايع ٿيل رپورٽن ۾ پاڻيءَ جي کوٽ، ڍنڍ ڏانھن ايندڙ پاڻيءَ جي وهڪرن ۾ رڪاوٽن ۽ ڍنڍ جي زمين تي قبضي جي ڪوششن بابت ڳڻتي ظاهر ڪئي وئي هئي. انهن مسئلن سبب مھاڻن جي روزگار ۽ قدرتي ماحول کي نقصان پهچڻ جا اطلاع پڻ سامهون آيا هئا.
ان ڪري ڪلانڪر ڍنڍ کي سياحتي ماڳ بڻائڻ بابت ڪنهن بہ منصوبي ۾ ان جي قدرتي حالت جي بحاليءَ کي اوليت ڏيڻ ضروري آهي. جيڪڏهن ڍنڍ ۾ پاڻيءَ جي فراهمي، مڇيءَ جي واڌ ۽ قدرتي ماحول جي حفاظت کي نظرانداز ڪيو ويو تہ رڳو سياحتي عمارتون مقامي ماڻهن لاءِ مستقل فائدو پيدا نہ ڪري سگھنديون.
عمرڪوٽ جي خانڀرو شريف ڳوٺ کان ڪلانڪر ڍنڍ ڏانھن ويندڙ وارياسو رستو.
اختيارين کان مطالبو: بند گيسٽ هائوس فعال ڪيو وڃي
ڪلانڪر ڍنڍ تي سياحت کي ٻيهر فعال ڪرڻ لاءِ ثقافت ۽ سياحت کاتي کي موجود سهولتن جو جائزو وٺڻ گھرجي. سڀ کان پهرين بند گيسٽ هائوس جي حالت معلوم ڪري ان کي استعمال لائق بڻايو وڃي. سياحن لاءِ ٽوائليٽ، صفائي، پيئڻ جي پاڻي ۽ کاڌي پيتي جي مناسب سهولتن جو بندوبست ڪيو وڃي. خراب ٿيل ٻيڙيءَ جي مرمت ۽ محفوظ استعمال بابت پڻ فيصلو ڪيو وڃي.
ان سان گڏ مقامي مھاڻن ۽ ٻين رهواسين کي سياحتي سرگرمين ۾ شامل ڪرڻ سان سندن روزگار جا موقعا وڌائي سگھجن ٿا. ڍنڍ ڏانھن پاڻيءَ جي وهڪرن ۽ قدرتي ماحول جي تحفظ لاءِ لاڳاپيل آبپاشي، جھنگلي جيوت ۽ ماحوليات جي کاتن کي بہ پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻو پوندو.
ڪلانڪر ڍنڍ جي صورتحال بابت ثقافت کاتي کان اهو سوال ڪرڻ ضروري آهي تہ اڳ ۾ تعمير ڪرايل گيسٽ هائوس هن وقت تائين غيرفعال ڇو آهي، ان جي سار سنڀال جي ذميواري ڪنهن وٽ آهي ۽ ان کي ٻيهر کولڻ لاءِ ڪا رٿابندي موجود آهي يا نہ.
قدرتي حسن سان مالامال هي ماڳ مقامي ماڻهن لاءِ تفريح ۽ روزگار جو ذريعو بڻجي سگھي ٿو. نسيـر ميمڻ پاران بہ هن ماڳ ڏانھن ڌيان ڇڪائڻ کان پوءِ اميد آهي تہ لاڳاپيل اختياريون ڪلانڪر ڍنڍ جي بحاليءَ، سياحتي سهولتن جي فراهمي ۽ مقامي ماڻهن جي معاشي بهتريءَ لاءِ عملي قدم کڻنديون.
سرڪاري منصوبا رڳو عمارتن جي تعمير تائين محدود نہ رهڻ گھرجن، پر انهن جي سار سنڀال ۽ مقامي ماڻهن کي فائدو پهچائڻ جو سلسلو بہ جاري رکڻ گھرجي.
ڍنڍ جي ڪناري تي وقت گذاريندڙ ٻار۔