سنڌ ايڪتا مارچ: نون صوبن جي رٿا خلاف خميس تي لاڙڪاڻي ۾ احتجاج جو اعلان

لاڙڪاڻو: سنڌ جي چئن قومپرست پارٽين تي ٻڌل جيئي سنڌ رهبر ڪميٽي وفاقي حڪومت پاران نوان صوبا ٺاهڻ واري رٿا خلاف خميس، 15 آڪٽوبر تي لاڙڪاڻي ۾ ”سنڌ ايڪتا مارچ“ ڪرڻ جو اعلان ڪيو آهي. ڪميٽي جي سربراه ۽ جيئي سنڌ محاذ (رياض) جي چيئرمين رياض چانڊيو سومر ڏينھن پريس ڪانفرنس ڪندي چيو تہ سنڌ کي انتظامي طور ڪيترن حصن ۾ ورهائڻ يا صوبي جي موجودہ حدن اندر نوان صوبا ٺاهڻ بابت خدشا وڌي رهيا آهن. هن چيو تہ مارچ جو مقصد سنڌ جي وسيلن تي قبضي خلاف احتجاج ڪرڻ پڻ آهي. رياض چانڊيو خيبر پختونخوا ۾ ايمرجنسي لاڳو ڪرڻ ۽ ماڻهن جي اچ وڃ تي سخت پابنديون لڳائڻ تي پڻ تنقيد ڪئي. سندس چوڻ هو تہ ماڻهن کي گهرن کان ٻاهر نہ نڪرڻ جون هدايتون ڏنيون ويون آهن، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو تہ حڪمران عوام کان خوفزدہ آهن. هن سنڌ ۾ گهرو کاتي پاران قلم 144 لاڳو ڪرڻ تي بہ اعتراض واريندي چيو تہ پيپلز پارٽي جي حڪومت عملي طور مارشل لا جھڙيون پابنديون لاڳو ڪري رهي آهي ۽ آمراڻو رويو اختيار ڪيو پيو وڃي. هن آچر ڏينھن سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي جي اڳواڻ زين شاه جي ريليءَ جو رستو پوليس پاران روڪڻ واري واقعي جي بہ مذمت ڪئي. رياض چانڊيو خبردار ڪيو تہ جيڪڏهن رهبر ڪميٽي جي مارچ کي بہ اهڙيءَ ريت روڪيو ويو تہ احتجاج ڪندڙ پنجاب ويندڙ قومي شاهراهن کي بند ڪري ڇڏيندا. جيئي سنڌ محاذ جي چيئرمين پيپلز پارٽي تي پنجاب ۽ اسٽيبلشمينٽ جي ساٿاري هجڻ جو الزام پڻ هنيو. هن ماضيءَ جي سياسي واقعن جو حوالو ڏيندي چيو تہ پيپلز پارٽي جي قيادت بلوچستان ۾ سردار عطاالله مينگل جي حڪومت ڪيرائڻ ۾ ڪردار ادا ڪيو، جڏهن تہ نيشنل عوامي پارٽي (نيپ) ذريعي اتر اولھ سرحدي صوبي، جيڪو هاڻي خيبر پختونخوا سڏجي ٿو، ۾ مفتي محمود جي حڪومت ختم ڪرائي وئي. سندس الزام هو تہ پيپلز پارٽي جنرل يحيٰ خان جو ساٿ ڏنو ۽ شيخ مجيب الرحمان جي ڇهن نڪتن واري منصوبي کي ڪمزور ڪرڻ ۾ پڻ ڪردار ادا ڪيو، جنهن جو مقصد وفاق اندر هڪ شهري ۽ جمھوري نظام قائم ڪرڻ هو. رياض چانڊيو چيو تہ سنڌ هن وقت ڏڪار ۽ معاشي بدحالي کي منھن ڏئي رهي آهي، جڏهن تہ زراعت جو شعبو تباهيءَ جو شڪار آهي. سندس چوڻ هو تہ سنڌ جا ماڻھو تعليم، صحت، روزگار ۽ خوراڪ جھڙين بنيادي سهولتن کان محروم آهن. هن سنڌ جي پاڻيءَ جي حصي بابت پڻ اعتراض اٿاريندي الزام لڳايو تہ پنجاب سنڌو درياه جي پاڻيءَ تي غيرقانوني قبضو ڪري رهيو آهي ۽ ڊيمن کي وڌائڻ لاءِ ”اسٽريٽجڪ توسيع“ ڪئي پئي وڃي. سندس دعويٰ هئي تہ سنڌ کي 1945ع ۽ 1991ع جي پاڻي ورڇ وارن ٺاهن تحت پنهنجو جائز حصو نہ پيو ملي. پاڻيءَ جي ورڇ بابت ڳالھائيندي هن چيو تہ 1991ع واري ٺاه موجب ڪوٽڙي بئراج کان هيٺ 10 ملين ايڪڙ فوٽ (ايم اي ايف) پاڻي ڇڏڻ ضروري آهي، جڏهن تہ هڪ عالمي ماحولياتي اداري ڊيلٽا کي بچائڻ لاءِ 25 ملين ايڪڙ فوٽ پاڻي ڇڏڻ جي سفارش ڪئي آهي. رياض چانڊيو دعويٰ ڪئي تہ سنڌو ڊيلٽا تباه ٿي چڪو آهي ۽ ٺٽي توڙي بدين ضلعن ۾ سمنڊ لکين ايڪڙ زمين ڳڙڪائي چڪو آهي. سندس چوڻ موجب، انهن ٻنھي ضلعن ۾ لڳ ڀڳ 60 لک ايڪڙ زمين سمنڊ جي چاڙہ سبب متاثر ٿي آهي. هن سنڌ جي ٻين وسيلن بابت چيو تہ سنڌ جي بجلي ۽ ڪوئلو پنجاب ڏانھن منتقل ڪيا پيا وڃن، جڏهن تہ گورک هلز ۾ لڳ ڀڳ هڪ لک ايڪڙ زمين سياحت جي نالي تي ”گرين پاڪستان“ منصوبي هيٺ قبضي ۾ ورتي وئي آهي. هن وڌيڪ چيو تہ لاڙڪاڻي ۽ سکر ڊويزنن مان نڪرندڙ گئس بہ پنجاب ڏانھن موڪلي وڃي ٿي، جڏهن تہ سندس دعويٰ موجب ملڪ جي ڪل گئس پيداوار جو 80 سيڪڙو سنڌ مان حاصل ٿئي ٿو. رياض چانڊيو چيو تہ سنڌ رڳو هڪ انتظامي يونٽ ناهي، پر هڪ تاريخي وطن آهي. هن 1973ع جي آئين تي تنقيد ڪندي چيو تہ اهو صوبن کي گھربل خودمختياري نٿو ڏئي. سندس خيال ۾ نوان انتظامي يونٽ ٺاهڻ جي رٿا سان نوآبادياتي نظام کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ ۽ سنڌ جي پاڻي، ڪوئلي توڙي ٻين قدرتي وسيلن تي ڪنٽرول حاصل ڪرڻ جا رستا کلي سگھن ٿا. ملڪ جي سياسي صورتحال تي تنقيد ڪندي هن چيو تہ هتي آزاد ۽ شفاف چونڊن جو تصور بہ موجود ناهي. سندس الزام هو تہ خيبر پختونخوا ۾ اڪثريت جي حڪمرانيءَ جي دعوائن باوجود سختيون ڪيون پيون وڃن، بلوچستان جو وڏو وزير سرفراز بگٽي صوبي ۾ تباهي آڻي رهيو آهي، جڏهن تہ سنڌ ۾ پيپلز پارٽي جي حڪمراني دوران ڪرپشن، منشيات ۽ ڌاڙيلن جون سرگرميون وڌيون آهن. رياض چانڊيو موجودہ نظام کي ”جعلي ۽ مصنوعي“ قرار ڏيندي چيو تہ ايمرجنسي، غيرقانوني ڪئنالن جي اڏاوت، ڪوئلي جي کڻت، ساحلي ڪوريڊور ۽ ”بليو اڪانومي“ جھڙن منصوبن کي وفاق، اسلام ۽ جمھوريت جي نالي ۾ سنڌ جا وسيلا حاصل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو پيو وڃي. هن چيو تہ سنڌ جي وسيلن ۽ صوبائي خودمختياري بابت خدشن خلاف ئي رهبر ڪميٽي ”سنڌ ايڪتا مارچ“ جو سڏ ڏنو آهي.